Ένα AVM (σύστημα αυτόματης παρακολούθησης οχημάτων, δηλαδή τηλεματική και διαχείριση στόλου σε πραγματικό χρόνο) πρέπει να αντιμετωπίζει τις εκτροπές λεωφορείων για παρελάσεις ως προγραμματισμένες εξαιρέσεις, με γνωστή ώρα έναρξης και ώρα λήξης που εξαρτάται από τις αρχές. Στις 28 Οκτωβρίου 2026 το δημοσίευμα του athenstransport.com για την Αττική κατέγραψε 36 καταχωρίσεις ανά δήμο με αλλαγές σε γραμμές λεωφορείων και τρόλεϊ, ενώ η επαναλειτουργία του σταθμού Σύνταγμα και του τραμ έγινε με εντολή της ΕΛ.ΑΣ. Το ίδιο μήνυμα πρέπει να φτάνει την ίδια στιγμή σε οδηγούς, ελεγκτές και επιβάτες.
Τι συνέβη στις 28 Οκτωβρίου 2026 στην Αττική και στη Θεσσαλονίκη;
Η 28η Οκτωβρίου είναι εθνική εορτή και συνοδεύεται από παρελάσεις με κλειστούς δρόμους. Το 2026 έπεφτε Τετάρτη, και οι αλλαγές στις συγκοινωνίες ανακοινώθηκαν το προηγούμενο διάστημα, με δημοσιεύματα στις 27 Οκτωβρίου.
Για την Αττική, το athenstransport.com (δημοσίευση 27 Οκτωβρίου 2026, με ενημερώσεις μέχρι την ίδια την ημέρα) καταγράφει τις αλλαγές για λεωφορεία και τρόλεϊ ανά δήμο. Τα στοιχεία που περιέχει δείχνουν πόσο ετερογενής είναι μια τέτοια ημέρα:
- Η λίστα έχει 36 καταχωρίσεις ανά δήμο.
- Ενδεικτικά, η γραμμή 237 στην Ηλιούπολη ισχύει μεταξύ 07:00 και 13:45 και η γραμμή Β9 στη Μεταμόρφωση μεταξύ 08:00 και 14:30.
- Ο Δήμος Καλλιθέας έχει πέντε γραμμές (218, 219, 040 και τρόλεϊ 1 και 5) από τις 10:00 έως τις 13:00, ενώ οι Αχαρνές έχουν οκτώ γραμμές από τις 10:00 έως τις 14:00.
- Αρκετές καταχωρίσεις δεν έχουν σταθερή ώρα λήξης: για παράδειγμα η Νέα Ιωνία (A8, 602, 724) και τα Σπάτα-Αρτέμιδα ισχύουν μέχρι τη λήξη των εκδηλώσεων και η Νίκαια-Άγιος Ιωάννης Ρέντης κατά τη διάρκεια της παρέλασης.
- Κάθε δίκτυο προβλεπόταν να λειτουργήσει με πρόγραμμα Κυριακής και αργιών.
Το ίδιο δημοσίευμα περιλαμβάνει ενότητα με τους κυκλοφοριακούς περιορισμούς της ΕΛ.ΑΣ. για Αθήνα και Πειραιά. Ο σταθμός Σύνταγμα του μετρό επρόκειτο να κλείσει στις 08:00 και, σύμφωνα με τις ζωντανές ενημερώσεις, άνοιξε ξανά στις 12:13 με εντολή της ΕΛ.ΑΣ. Το τραμ επανήλθε σε όλο το δίκτυο στις 14:25, επίσης με εντολή της ΕΛ.ΑΣ.
Για τη Θεσσαλονίκη, το protothema.gr (δημοσίευση 27 Οκτωβρίου 2026, 22:10) μεταφέρει τις ανακοινώσεις της Διεύθυνσης Τροχαίας Θεσσαλονίκης. Η στρατιωτική παρέλαση ξεκινούσε στις 11:00 στη Μεγάλου Αλεξάνδρου. Η στάση και η στάθμευση απαγορεύονταν από τις 03:00, η κυκλοφορία οχημάτων σε Μεγάλου Αλεξάνδρου, Γρ. Παπανδρέου (τμήμα) και 30ής Οκτωβρίου από τις 05:00, και σε μια σειρά άλλων οδών σταδιακά από τις 07:00. Έξι σταθμοί του μετρό αναστέλλονταν από τις 11:00 με εντολή της ΕΛ.ΑΣ. και θα ξαναλειτουργούσαν μόλις άρθηκε ο περιορισμός. Το δημοσίευμα αναφέρει ότι τα μέτρα αναμένεται να επηρεάσουν τις διαδρομές λεωφορείων της περιοχής, χωρίς να δίνει συγκεκριμένες γραμμές. Το συμπέρασμα που μας ενδιαφέρει είναι ότι οι περιορισμοί της Θεσσαλονίκης δημοσιεύθηκαν το βράδυ πριν από την ημέρα εφαρμογής τους.
Γιατί μια εκτροπή για παρέλαση διαφέρει από μια συνηθισμένη αλλαγή δρομολογίου;
Η ημερομηνία είναι γνωστή εκ των προτέρων, αλλά τα υπόλοιπα στοιχεία δεν είναι σταθερά. Τρία χαρακτηριστικά ξεχωρίζουν από τα παραπάνω παραδείγματα.
Η έναρξη είναι σταδιακή. Στη Θεσσαλονίκη οι περιορισμοί μπαίνουν σε τρεις φάσεις (03:00, 05:00, 07:00). Στην Αττική οι ώρες διαφέρουν από δήμο σε δήμο. Μια γραμμή μπορεί να μείνει κανονική στο μεγαλύτερο τμήμα της και να αλλάξει μόνο σε ένα κομμάτι της.
Η λήξη εξαρτάται από τρίτους. Όταν μια καταχώριση ορίζει λήξη «μέχρι το τέλος της παρέλασης», η ώρα λήξης δεν ανήκει στον φορέα. Το Σύνταγμα άνοιξε στις 12:13 και το τραμ ξεκίνησε ξανά στις 14:25, και οι δύο ώρες δόθηκαν με εντολή της ΕΛ.ΑΣ. Ένας φορέας λεωφορείων που περιμένει μια ανάλογη εντολή χρειάζεται τρόπο να βάζει την εκτροπή «σε αναμονή» και να την κλείνει μόλις έρθει το μήνυμα.
Το μέγεθος της αλλαγής διαφέρει ανά γραμμή. Σύμφωνα με το athenstransport.com, η γραμμή 060 αναστελλόταν από τις 10:00 μέχρι το τέλος της παρέλασης, ενώ η γραμμή Χ95 έφτανε μόνο μέχρι τον σταθμό μετρό Κατεχάκη. Η αναστολή, η συντόμευση και η παράκαμψη είναι τρεις διαφορετικές ενέργειες για το ίδιο γεγονός, και κάθε μία έχει άλλη συνέπεια για τον οδηγό και για τον επιβάτη.
Ποια δεδομένα χρειάζεται ο φορέας πριν από την ημέρα του γεγονότος;
Οι παρακάτω προτάσεις είναι πρακτική εμπειρία οργάνωσης και όχι απαίτηση κάποιου κειμένου. Βασίζονται στα στοιχεία των δύο δημοσιευμάτων.
- Ημερολογιακή εξαίρεση. Η ημέρα πρέπει να δηλωθεί ως ημέρα με πρόγραμμα αργίας, ώστε τα δρομολόγια της ημέρας να μην προέρχονται από το πρόγραμμα καθημερινής.
- Λίστα γραμμών και τμημάτων ανά δήμο. Για κάθε γραμμή: αναστέλλεται, συντομεύεται ή παρακάμπτεται, και ποια τμήματα αφορά.
- Ώρα έναρξης ανά τμήμα. Οι ώρες διαφέρουν, και το ίδιο όχημα μπορεί να περάσει από δύο ζώνες με διαφορετικούς περιορισμούς.
- Κανόνας λήξης. Σταθερή ώρα (για παράδειγμα 10:00 έως 13:00) ή «μέχρι εντολής». Το δεύτερο χρειάζεται συγκεκριμένο υπεύθυνο που δίνει το σήμα λήξης.
- Στάσεις εκτός λειτουργίας και στάσεις αντικατάστασης. Όταν μια γραμμή παρακάμπτεται, ο επιβάτης πρέπει να ξέρει πού να περιμένει.
- Επικοινωνία. Ποιο μήνυμα φεύγει προς τους οδηγούς, ποιο προς το κοινό και από ποιο κανάλι.
Στην πράξη, ένα μεγάλο μέρος αυτής της δουλειάς μπορεί να γίνει νωρίς, όταν είναι γνωστό το γεγονός. Για την Αττική, το δημοσίευμα με τις λεπτομέρειες βγήκε το μεσημέρι της 27ης Οκτωβρίου, και για τη Θεσσαλονίκη το βράδυ της ίδιας ημέρας, ενώ τα μέτρα ίσχυαν από τις 03:00 της επόμενης. Όσο πιο ώριμο είναι το πρότυπο της εκτροπής, τόσο λιγότερος χρόνος χρειάζεται για την τελική προσαρμογή.
Πώς εφαρμόζεται η εκτροπή μέσα στη μέρα;
Η εφαρμογή έχει δύο όψεις: τον οδηγό που οδηγεί και τον επιβάτη που περιμένει.
Η σελίδα της Pysae Operations αναφέρει τη λειτουργία «Προηγμένες εκτροπές»: δημιουργία, προγραμματισμός και μετάδοση εκτροπών σε πραγματικό χρόνο σε οδηγούς και επιβάτες. Για τον οδηγό, η ίδια σελίδα περιγράφει καθοδήγηση βήμα προς βήμα και οδηγίες ρύθμισης απευθείας στο tablet του οδηγού, καθώς και επικοινωνία με το κέντρο ελέγχου μέσω του Pysae Driver. Για τον επιβάτη, η σελίδα αναφέρει ειδοποιήσεις push, ειδοποιήσεις μέσω SMS και εφαρμογή επιβατών.
Το κρίσιμο σημείο στις παρελάσεις είναι η συνέπεια: ο οδηγός και ο επιβάτης πρέπει να βλέπουν την ίδια εκτροπή. Αν ο οδηγός γνωρίζει την παράκαμψη αλλά η εφαρμογή του επιβάτη δείχνει ακόμα την κανονική διαδρομή, ο επιβάτης περιμένει σε στάση που δεν θα εξυπηρετηθεί. Η σελίδα περιγράφει εκτροπή που δημιουργείται και μεταδίδεται και στις δύο πλευρές. Το πώς λειτουργεί αυτό στο δικό σας δίκτυο επιβεβαιώνεται σε επίδειξη.
Πώς σχετίζονται το πρόγραμμα αργίας, το GTFS-RT και η εκτροπή;
Το πρόγραμμα της ημέρας είναι ξεχωριστό ζήτημα από την εκτροπή. Το πρόγραμμα Κυριακής και αργιών, που προβλεπόταν για την Αττική στις 28 Οκτωβρίου 2026, ανήκει στον σχεδιασμό του δικτύου. Η σελίδα της Pysae Network περιγράφει «Διαχείριση ημερολογίων και εξαιρέσεων» (σχολικές ημέρες, αργίες, ειδικές εκδηλώσεις και εποχικά δρομολόγια) από μία οθόνη, καθώς και πιστοποιημένη εξαγωγή GTFS και NeTEx.
Η εκτροπή, αντίθετα, είναι λειτουργία πραγματικού χρόνου. Η σελίδα της Operations αναφέρει αυτόματες εξαγωγές GTFS-RT, SIRI και ITxPT προς τα περιφερειακά συστήματα σχεδιασμού διαδρομών και την αρχή συγκοινωνιών, καθώς και GTFS-RT στο Google Maps και σε πλατφόρμες MaaS. Για το πώς το GTFS-RT μεταφέρει την πληροφορία από το όχημα στην οθόνη του επιβάτη, δείτε και το άρθρο μας GTFS-RT στην πράξη: από το GPS στην οθόνη του επιβάτη. Οι ακριβείς τύποι μηνυμάτων που εκδίδονται για μια εκτροπή και ο τρόπος που τις διαβάζουν οι εφαρμογές τρίτων δεν περιγράφονται στη σελίδα, και επιβεβαιώνονται σε επίδειξη.
Πώς ελέγχει ο φορέας το αποτέλεσμα μετά την ημέρα της παρέλασης;
Μετά το γεγονός, το ερώτημα είναι αν το δίκτυο έκανε αυτό που είχε προγραμματιστεί. Η ενότητα της Operations για δεδομένα και αναφορές αναφέρει ποσοστό εκτέλεσης, συνέπεια ωραρίων, χρόνους διαδρομής, χιλιόμετρα και μέτρηση επιβατών, με εξαγωγή σε Excel και σύνδεση με Power BI σε πραγματικό χρόνο. Με τέτοια στοιχεία ο φορέας μπορεί να συγκρίνει μια ημέρα εκτροπών με μια κανονική ημέρα και να διαπιστώσει ποιες γραμμές επανήλθαν αργά ή ποια τμήματα δεν εκτελέστηκαν.
Μια πρακτική σύσταση: κρατήστε για κάθε γεγονός μία σύντομη σημείωση με την ώρα που ήρθε η εντολή λήξης και την ώρα που η γραμμή επανήλθε. Στα παραδείγματα της 28ης Οκτωβρίου, η διαφορά ανάμεσα στην ώρα που ανοίγει ο σταθμός (12:13) και στην ώρα που επανέρχεται το τραμ (14:25) δείχνει ότι δεν επανέρχεται όλο το δίκτυο ταυτόχρονα. Η σημείωση αυτή γίνεται η βάση για το επόμενο γεγονός.
Πώς να προετοιμάσετε το επόμενο γεγονός
Οι παρελάσεις της 28ης Οκτωβρίου επαναλαμβάνονται κάθε Οκτώβριο, και το ίδιο ισχύει για άλλες εκδηλώσεις του ημερολογίου. Ένας φορέας που έχει ήδη έτοιμο πρότυπο εκτροπής, με δηλωμένη ημερολογιακή εξαίρεση, λίστα γραμμών και κανόνα λήξης, μπαίνει στη μέρα του γεγονότος με πολύ λιγότερη βιασύνη. Για να δείτε πώς μπορεί να στηθεί αυτό στο δικό σας δίκτυο, ζητήστε επίδειξη μέσω του κουμπιού αίτησης demo στο site.
Συχνές ερωτήσεις
Πόσο νωρίτερα πρέπει να είναι έτοιμη μια εκτροπή για παρέλαση;
Στη Θεσσαλονίκη, οι πρώτοι περιορισμοί ίσχυαν από τις 03:00 της 28ης Οκτωβρίου 2026, ενώ το δημοσίευμα με τα μέτρα βγήκε στις 22:10 της προηγούμενης ημέρας. Επειδή η λεπτομέρεια έρχεται αργά, ο φορέας βγαίνει κερδισμένος όταν έχει ήδη έτοιμο πρότυπο και χρειάζεται μόνο να το συμπληρώσει.
Τι γίνεται όταν δεν είναι γνωστή η ώρα λήξης της εκτροπής;
Σε αρκετές καταχωρίσεις της Αττικής η λήξη ορίζεται ως το τέλος των εκδηλώσεων ή ως η διάρκεια της παρέλασης. Στην περίπτωση αυτή χρειάζεται ένας ορισμένος υπεύθυνος στο κέντρο ελέγχου που κλείνει την εκτροπή όταν έρθει η εντολή της αστυνομίας, και ένα μήνυμα που φτάνει ταυτόχρονα στους οδηγούς και στους επιβάτες.
Ποιος αποφασίζει πότε επανέρχονται το μετρό και το τραμ;
Στις 28 Οκτωβρίου 2026, σύμφωνα με το athenstransport.com, και η επαναλειτουργία του σταθμού Σύνταγμα (12:13) και η επάνοδος του τραμ (14:25) έγιναν με εντολή της ΕΛ.ΑΣ. Για τα λεωφορεία, αρκετές καταχωρίσεις ορίζουν λήξη ως το τέλος της παρέλασης ή των εκδηλώσεων, δηλαδή ώρα που δεν ορίζει ο φορέας.
Η Pysae Operations στέλνει την εκτροπή και στους οδηγούς και στους επιβάτες;
Η σελίδα της Operations αναφέρει εκτροπές που δημιουργούνται, προγραμματίζονται και μεταδίδονται σε πραγματικό χρόνο σε οδηγούς και επιβάτες. Οι λεπτομέρειες για τα κανάλια που χρησιμοποιεί το δίκτυό σας, ανάλογα με τη διαμόρφωση, συζητούνται σε επίδειξη.